Donderdag 16 juli 2026

Uitgelicht

Johannes Brahms (1833-1897) heeft een reeks van 11 koraalbewerkingen geschreven voor orgel, waarvan twee worden uitgevoerd. De Passacaglia uit de Symfonie IV, e-moll, Opus 98, uit 1885, is niet oorspronkelijk voor orgel geschreven. Het is een romantisch en lyrische compositie. In totaal componeerde hij vier symfonieën. Tijdens zijn leven gold de vierde symfonie als een meesterwerk. Brahms liet zich voor het vierde deel, het Allegro energico e passionato, inspireren door de passacaglias en chaconnes van Buxtehude en Bach. Interessant is ook dat de baslijn in het einde van cantate Nach dir, verlanget mich, BWV 150 van Johann Sebastian Bach Brahms inspireerde voor dat laatste deel. Reitze Smits maakte van dat slotdeel een arrangement dat vanavond voor het eerst wordt uitgevoerd in de Bovenkerk.

Over de organist

Reitze Smits heeft inmiddels een lange carrière als uitvoerend musicus en docent op zijn naam staan. Hij heeft zich onderscheiden op uiteenlopende terreinen: als specialist in oude muziek, als uitgever van orgelbewerkingen, maar ook als initiatiefnemer en programmeur van Festival voor de wind, waarin het orgel werd gecombineerd met andere podiumkunsten. De laatste jaren verschenen uitgaven van zijn composities en artikelen over interpretatie, die op andere pagina’s op deze website te vinden zijn.

Hij volgde zijn opleiding aan de conservatoria in Utrecht (orgel, improvisatie, compositie) en Den Haag (klavecimbel). Daarna was hij enkele decennia hoofdvakdocent orgel en improvisatie aan het Utrechts Conservatorium en het Lemmensinstituut in Leuven.

De interpretatie van barokmuziek en vooral de fascinatie voor de muziek van Bach, bepaalden jarenlang zijn belangstelling. Op internationale concoursen in Brugge, Toulouse en Nijmegen won hij daarmee hoge prijzen. Met zijn ensemble Concerto Strumentale trad hij op in belangrijke festivals, waarbij hij vooral succes boekte met zelfgemaakte “reconstructies” van orgelconcerten van Bach. Hij verwierf bekendheid met zijn Bach-interpretaties op het kanaal Allofbach (zie Media). Hij speelde concerten in de meeste Europese landen en gaf cursussen in o.m. Toulouse, Haarlem, Brno, Oundle en op Mallorca.

Geïnspireerd door zijn werk als orgeldocent kwamen ook improvisatie en latere muziek weer in zijn belangstelling. Dat resulteerde in orgelbewerkingen van muziek uit de negentiende en vroege twintigste eeuw. Ook in zijn CD-opnames koos hij vooral voor minder gangbaar repertoire, zoals de manualiter Toccata’s van Bach in Nijkerk, bewerkingen van muziek van Mendelssohn en Schubert in Zaltbommel, Milhaud en Poulenc in het Orgelpark, en Rachmaninoff in Diekirch. De meest recente CD werd opgenomen in de kathedraal in Brussel met de organist aldaar, Bart Jacobs, als het orgelduo 422play, met muziek van onder meer Debussy, Bruckner en eigen werk.

Als cantor-organist was hij verbonden aan kerken in Breukelen en Zaltbommel. In Vianen was hij enkele jaren organist en betrokken bij de bouw van het Thomas-orgel, waarvoor hij actief is bij de organisatie en uitvoering van concerten. Hij verzorgde daar een uitvoering van alle orgelmuziek van Bach en dirigeerde regelmatig diens de Johannes Passion.

Voor zijn verdiensten als docent en het stimuleren van de orgelcultuur werd hij in 2010 onderscheiden met de Sweelinckprijs.